مؤسسه قرآن و عترت علی بن موسی الرضا (ع)

.:: یا علی بن موسی الرضا (ع) ::.

سوره فجر سى آیه دارد و در مکّه نازل شده است.
نام آن برگرفته از آیه اول و به معناى سپیده دم استهمانند دیگر سوره‏ هاى مکّى، آیات آن، کوتاه و کوبنده و انذار دهنده است.
این سوره بخش‏هاى متعددى دارد که با سوگند به زمان‏هایى همچون شب، سحر و سپیده دم آغاز مى‏ شود و با اشاره به سرگذشت اقوامى طغیان گرو سرکش ادامه مى‏ یابد.
سنّت آزمایش و ابتلا از سوى خداوند و عکس العمل‏هاى متفاوت انسان در برابر آن و همچنین حضور انسان در دادگاه قیامت و اظهار حسرت و پشیمانىِ ناپاکان و ابراز خشنودى در رضایتِ پاکان، ادامه آیات این سوره را تشکیل مى‏ دهد.

 

 

 

دریافت
حجم: 20.8 مگابایت

برای‌ فهم‌ دامنه اهمیت‌ یک‌ قضیه‌، ‌آن‌ ‌را‌ ‌با‌ قضیه دیگری‌ ‌از‌ راه‌ سوگند خوردن‌ مقایسه‌ می‌کنیم‌، و هنگامی‌ ‌که‌ پای‌ قسم‌ ‌در‌ کلام‌ ‌خدا‌ ‌به‌ میان‌ می‌آید، ‌بر‌ ‌اینکه‌ امر دو چیز دیگر افزوده‌ می‌شود: اولا، عظمت‌ آنچه‌ ‌را‌ ‌که‌ ‌به‌ ‌آن‌ سوگند یاد می‌کنیم‌، ‌به‌ همان‌ گونه‌ منعکس‌ می‌کند ‌که‌ عظمت‌ آنچه‌ ‌را‌ ‌که‌ ‌بر‌ ‌آن‌ سوگند یاد می‌کنیم‌ منعکس‌ می‌سازد، ثانیا، ‌از‌ ارتباطی‌ پنهان‌ ‌ یا ‌ آشکار میان‌ دو امر خبر می‌دهد. و ‌در‌ آغاز ‌سورة‌ البلد مشاهده‌ می‌کنیم‌ ‌که‌ پرداختن‌ ‌به‌ سوگند خوردن‌ ‌به‌ بلد و والد و ولد، ‌برای‌ بیان‌ مشقتهایی‌ ‌است‌ ‌که‌ انسان‌ ‌با‌ ‌آنها‌ رو ‌به‌ رو ‌است‌، ‌پس‌ میان‌ ‌آنها‌ چه‌ ارتباطی‌ وجود دارد! ‌اینکه‌ نکته‌ ‌را‌ روشن‌ می‌کند ‌که‌ بیشتر رنجی‌ ‌که‌ آدمی‌ تحمل‌ می‌کند، برخاسته ‌از‌ زمین‌ و اولاد ‌است‌.

«لا أُقسِم‌ُ بِهذَا البَلَدِ‌-‌ سوگند می‌خورم‌ ‌به‌ ‌اینکه‌ شهر.»
گفتیم‌ ‌که‌ هدف‌ ‌از‌ قسم‌ افکندن‌ سایه‌هایی‌ ‌از‌ عظمت‌ ‌بر‌ موضوع‌ ‌است‌، و ‌به‌ زودی‌ ‌اینکه‌ هدف‌ نفی‌ ‌ یا ‌ اثبات‌ ‌آن‌ ‌را‌ تحقق‌ می‌بخشد، و گاه‌ نفی‌ قسم‌ اشاره‌ ‌به‌ اهمیت‌ چیزی‌ ‌است‌ ‌که‌ ‌به‌ ‌آن‌ سوگند خورده‌ می‌شود و ‌در‌ عظمت‌ ‌آن‌ مبالغه‌ ‌شده‌ ‌است‌، و ‌به‌ همین‌ سبب‌ مفسران‌ گفته‌اند ‌که‌ «‌لا‌» ی‌ نفی‌ ‌در‌ ‌اینکه‌ جا زاید ‌است‌، و بعضی‌ گفته‌اند ‌که‌: ‌آن‌ شبیه‌ کلمه «کلّا» ‌است‌ ‌که‌ افکار جاهلی‌ ‌را‌ نفی‌ می‌کند.


دریافت
حجم: 18.8 مگابایت

مردم با معجزه­ ای آشکار از سوی خدای متعالی مواجه‌اند و فرستاده خدا یعنی رسول اکرم، آنان را به تبعیت از آن فرا می­خواند، اما پذیرش این امر و تن دادن به آن برای کسانی که نفس خود را تزکیه نکرده ­اند، سخت است، زیرا هم باید از دلبستگیهای اعتقادی خود دست بردارند و هم خواسته­ های نفس را کنترل کرده، تحت تربیت قرار دهند؛ از این روست که  طغیان پیشه کرده، آیت روشن خدا را انکار می­ کنند.

این سوره مبارکه، ابتدا با ذکر یازده قسم، مخاطب را آماده می­ سازد که تمامی این قسمها با توجه به عظمت مقسم علیه و جنبه­ای که در آن لحاظ شده، با تأکید بر سخن اصلی در ارتباط هستند.

پس از ذکر این قسمها، در دو جمله تفهیم می­ کند که فلاح و رستگاری در گرو تزکیه نفس، و ناکامی و خسارت، محصول آلوده­ سازی آن است.

بعد از تأکید بر این سخن مهم، عاقبت قوم ثمود را بیان می­ کند؛ همانان که همچون مخاطبان سوره با نشانه روشن خدای متعالی مواجه بودند، ولی تحت تأثیر طغیان نفس، بدبختی و هلاکت و خسران را برای خود رقم زدند و عذاب سخت الهی را به جان خریدند.

 


دریافت
حجم: 17 مگابایت

طلیعه سوره (آیات 4-1) با سوگند به پدیده هایی مانند شب و روز که دارای ویژگی های کاملاً متفاوت هستند، آغاز می شود. سپس می فرماید: انسان ها در زندگی راه و روش واحدی ندارند؛ یعنی به رغم آنکه ادعای ایمان دارند، اما رفتارهایی را انجام می دهند که کاملاً با ایمان به خدا تفاوت دارد. از جمله آنکه حاضر نیستند از مال خود در راه خدا انفاق کنند.
گفتار اول (آیات 11-5) تأثیر انفاق و بخل را در هموار شدن راه سعادت و بدبختی بیان می کند و بر این نکته تأکید می نماید که اموری مانند انفاق در راه خدا و باور کردن وعده خدا درباره پاداش انفاق در آخرت، موجب می شود انسان توفیق انجام اعمال نیک را به دست آورده و راه رسیدن به کمال و سعادت بر او هموار شود. در مقابل، اموری مانند بخل و انکار پاداش الهی موجب سلب توفیق و هموار شدن راه بدبختی و شقاوت است.
گفتار دوم سوره (آیات 21-12) به بیان تأثیر بخل و انفاق در سعادت و شقاوت اخروی اختصاص دارد و می فرماید: انکار وعده های الهی و رویگردانی از دستورات خدا از جمله انفاق، موجب شقاوت انسان و از بین رفتن نور معنویت در دل او شده و سرانجام او را به درون آتش سوزان می کشاند. اما کسی که برای پاک شدن از گناهان مال خود را می بخشد و هدف او از این کار تنها جلب رضایت خداست، در آخرت مورد لطف خاص خدا قرار می گیرد و خدا آن قدر او را از نعمت و رحمت خود بهره مند می کند تا او خشنود و راضی گردد


دریافت
حجم: 19.5 مگابایت

سوره انشراح با بیان سه موهبت بزرگ از مواهب الهى ویژه پیامبر صلى الله علیه و آله آغاز مى‌شود. ابتدا شرح صدر پیامبر صلى الله علیه و آله به ‌گونه‌اى که آمادگى پذیرش وحى اداى حق رسالت و صبر در برابر سختی‌ها و تحمل آزار و اذیت  مردم را داشته باشد، مطرح گردیده است. سپس به سبک کردن بار سنگین رسالت و مسئولیت دشوار نبوت و هدایت مردم اشاره مى‌کند و در چهارمین آیه به بیان سومین نعمت یعنى بلندآوازه کردن نام آن حضرت مى‌پردازد که از مصادیق آن، این است که خداى سبحان نام پیامبر صلى الله علیه و آله را در اذان و اقامه و تشهد نماز در کنار نام خویش قرار داده است.

در پنجمین آیه به پیامبر مژده آسانى پس از دشوارى مى‌دهد: «فَاِنَّ مَعَ العُسرِ یُسراً» و در آیه بعد این مطلب را تکرار مى‌کند. گروهى از مفسران تکرار «العُسر» را به صورت معرفه دلیل بر یکى بودن آن دو دانسته و تکرار «یُسراً» را به صورت نکره دلیل بر تعدد و مغایرت آن دو با هم مى‌دانند، بنابراین مقصود آیه چنین است که در برابر هر عسر دو یسر وجود دارد: یک یُسر در دنیا و یسرى دیگر در آخرت.


دریافت
حجم: 18.4 مگابایت

هدفهای سوره علق :

 

 

1/ توجه انسان به خداوندی که او رب است و آفریدگار و ارجمند و آموزش دهنده است و کنار زننده پرده های جهل و نادانی؛

 

 

2/ توجه بشر به اینکه خداوند او را از علق آفریده است و اینکه او تحت ربوبیت خداوند است و حامل لوای علم و معرفت و هنگامی که خود را مستغنی می یابد فساد و طغیان می کند؛

 

 

3/ توجه به این که بازگشت همه چیز به سوی خداست. آغاز و انجام همه به دست او و به سوی اوست ؛

 

 

4/ متوجه ساختن انسان به وظایف او که باید قرائتش بلکه همه افعالش به نام خدا و در سبیل هدایت باشد و دستور تقوی دهد، با حق ستیزه نکرده و به آن پشت نکند و بداند که خداوند او را می بیند (و او در محضر و مرءای خداست) ؛

 

 

5/ ترساندن از نکال خداوند که او موی سر او را می گیرد و با حقارت و ذلت به سوی عذاب می کشاند؛

 

 

6/ وتوجه به اینکه خداوند می خواهد از طغات و فاسدین پیروی نشود و بندگان خدا در پیشگاه او به خاک مذلّت بیافتند و قرب و نزدیکی او را بخواهند.

 

 

 

 

 

 


دریافت
حجم: 19.2 مگابایت

سخن در بیان عظمت شب قدر است. معرفی این شب در این سوره مبارکه، خود دلیلی روشن بر ضرورت شناخت و اهتمام نسبت به آن است. «قدر»، حاصل «تقدیر» به معنای اجرای قدرت خداست که تعیّن و تشخّص حدود و اندازه­ها براساس اراده خدای قادر را در پی دارد. شب قدر، زمان تقدیر یک سال و لازمه آن، مشخص شدن حدود و اندازه­ها تا شب قدر سال بعد استشب نزول قرآن، شبی برتر از هزار ماه، شب تنزل فرشتگان و شب سلامت و گشایش درهای رحمت  ظاهر این آیه شریفه، انزال کل قرآن در شب قدر است و تعبیر «انزال» نیز مؤید این معناست، چون انزال به نزول دفعی اشعار دارد؛ چنان‌که «تنزیل» به نزول تدریجی. با توجه به آیه (شهر رمضان الذی أنزل فیه القرآن) می‌توان فهمید که این شب در ماه مبارک رمضان است و بیش از این را باید از اخبار و روایات استفاده کرد. از روایات استفاده می‌شود که این شب، یک شب معیّن در سالی مشخص نیست و هر سال تکرار می‌شود و یکی از سه شب نوزده، بیست و یک و بیست و سه ماه مبارک رمضان است...

 

دریافت
حجم: 18.8 مگابایت


سوره زلزال متشکل از هشت آیه در یک سیاق است که در دو دسته جای می گیرند
دسته اول. آیات یک تا شش: آیه اول ظرف است و آیات دوم و سوم به آن عطف شده است. آیه چهارم مظروف است و آیه پنجم با توجه به جار و مجرور آغاز آن: «بأنَّ » که متعلَّقش «تُحَدِّثُ» در آیه چهارم است، تعلیل آن به شمار می رود. آیه ششم نیز مظروف دیگری است که مربوط به برپایی قیامت است. ضمیر "ها" در پایان هر شش آیه مرجعش «ألارضُ » است
دسته دوم. آیات هفت و هشت اند که اسلوب هر دو شرط و جزاست: حرف "ف" در آغاز آیه هفتم: «فمَن یَعمَلْ» موجب ارتباط با دسته قبلی است و آیه هشتم عطف به آیه هفتم

غفلت، بیماری همیشگی بشر بوده است و انسان ها به راحتی از کنار خیرات و شرور کوچک، عبور می کنند و آن را به حساب نمی آورند. اگر گناه یا اشتباه کوچکی از آنان سر زند، آن را جدی نمی گیرند و یا اگر امکان خیری کوچک برایشان پیش آید، نسبت به آن بی توجهی می کنند (7 و 8). این در حالی است که خداوند، قادری که همه موجودات ریز و درشت را آفریده است، به اقتضای حکمت و عدالتش تمام اعمال خیر و شرّ انسان ها را، هر چند کوچک، ثبت و ضبط می کند تا در روز پسین همه را به انسان نشان داده، او را مورد محاسبه قرار دهد (6)، چه او تنها عادلی است که همتا ندارد و ذرّه ای خوبی یا بدی را چنان دقیق محاسبه می کند که گویی «مو را از ماست می کشد». این حقیقتی است که برخی از آن غافل اند و گمان نمی کنند که حتی کوچک ترین کارهایشان در آخرت به آن ها نشان داده می شود و در سرنوشت نهایی شان تأثیرگذار است. در چنین فضایی سوره زلزال نازل گشت...

دریافت
حجم: 20.6 مگابایت

خدای متعال در این سوره کریمه به ما می­فهماند که موازین هر انسانی یا ثقیل (سنگین) است یا خفیف (سبک)؛ البته واضح است که سنگینی و سبکی مراتبی دارد.

موازین ثقیل به معیارها و ملاکهای استوار و پایدار اطلاق می­شود و موازین خفیف همان معیارها و ملاکهای سست و ناپایدار است. بینش، گرایش و رفتاری که با موازین ثقیل سنجیده شود، همواره ارزشمند شناخته می­شود؛ چون موازین ثقیل از بین رفتنی نیست، اما بینش،  گرایش و کنشی که با موازین خفیف سنجیده شود، تا زمانی ارزشمند تلقی می­گردد که موازین خفیف باقی باشد، ولی به گاه نابودی این موازین، بی ارزشی آن آشکار خواهد شد.

موازین ثقیل بر جنبه مادی انسان استوار نیست. حیثیت مادی آدمی استحکام و استقراری ندارد و با وقوع قارعه، مانند پروانه­ای حیران و سرگردان و سبک و کم­وزن، به این سو و آن سو خواهد رفت، اما موازین ثقیل محکم است؛ البته نه از سنخ کوه. کوه که مظهر صلابت و استواری مادی است، با وقوع قارعه (روز کوبنده) متلاشی خواهد شد و بسان پشمی زده شده، نمایان خواهد گشت.

موازین ثقیل، تنها معیارها و ملاکهایی است که حتی در برابر قارعه و کوبندگی بی­مانندش استوار می‌ماند و از بین نمی‌رود. موازین دنیوی و مادی، حتی اگر به اندازه کوه محکم باشد، استوار نخواهد بود؛ پس چنین موازینی هرگز ثقیل نیست.

براین‌اساس، تنها موازین معنوی و الهی باقی می­ماند و تنها معیارها و ملاکهای خدایی، محکم و استوار است و کوبندگی قارعه در آنها اثری ندارد. از این روست که اگر کسی صاحب چنین موازینی باشد، در آن روز، زندگی همراه با رضایتی خواهد داشت و اگر کسی صاحب موازین خفیف باشد، در آن روز وانفسا به پرتگاه جهنم سقوط خواهد کرد.

 


دریافت
حجم: 19.5 مگابایت

 در جهان بینی اسلامی دنیا به مثابه بازاری است که در آن توشه آخرت تجارت می شود و سرمایه انسان در این تجارتخانه عمر اوست که لحظه به لحظه با گذشت زمان از آن کاسته می شود. سوره عصر در فضایی نازل شد که مردم شبه جزیره عرب در اوایل بعثت  در انواع لهو ولعب و سبقت در امور دنیوی مشغول بودند و از این نکته غافل.

سوره با سوگند خوردن به گذر زمان « والعصر» آغاز شده و در جواب قسم ضمن تذکر به اهمیت زمان بیان می دارد( فهم سباقی) که درگذر زمان به طور طبیعی همه انسان ها دچار خسران می شوند« ان الانسان لفی خسر»( فهم سباقی). الف و لام در واژه « الانسان» گویای آن است که این خسران شامل حال همه انسانها می شودو همه انسان ها از خسران که در واقع ضرر در اصل سرمایه است گریزی ندارند ...



دریافت
حجم: 20.9 مگابایت

 

مختصر درباره ای از ما

مؤسسه قرآن و عترت علی بن موسی الرضا (ع)
مؤسسه قرآن و عترت علی بن موسی الرضا (ع)

دسته بندی ها

حدیث هفته

حدیث 79

امام علی علیه السلام:

مَن حَسُنَت نِیَّتُهُ کَثُرَت مَثوبَتُهُ، وطابَت عیشَتُهُ، ووَجَبَت مَوَدَّتُهُ .

هر کس نیّتش نیکو باشد، پاداشش فراوان و زندگی‌‏اش خوش مى‌شود و دوست داشتنش [بر دیگران‏] لازم مى‌آید .

غررالحکم : ج ٥ ص ٤٤٤

 

بایگانی