مؤسسه قرآن و عترت علی بن موسی الرضا (ع)

.:: یا علی بن موسی الرضا (ع) ::.

  • 20ت

  • 19ت

    غروب ششمین ستاره ولایت

    باز تکه‏ های ابر سیاه در دل آسمان، می‏ خواهند حکایت تلخی را بسرایند، نوری بر دستان مدینه تشییع می‏ شود. اینک امام علم و دیانت و سراینده سرود زیبای خدا پرستی، به سوی معبود می‏ شتابد. اکنون فرزند دیگری از خاندان آل عبا و عالم دین خدا زهر تلخ دسیسه‏ های پلیدان را می‏ نوشد، او امام همه خوبی‏ ها و خانه همه دانش‏ها، امام جعفر صادق علیه‏ السلام است.
    اندیشه تشیع در پله ششم، تاریخ را به ماتم می‏ خواند، ماتمِ چشمه جوشان کلام شیعه ماتم خزانه ‏دار علم علی، فاتح قله‏ های بلند دانش خداوندی، وارث بزرگ پدر، هنوز آخرین حرف‏های امام، در گوش‏های زمان پژواک می‏ کند:
    »
    اِنَّ شَفاعَتَنا لا یَنالُ مُسْتَخِفّا بالصَّلوهِ»؛ همانا شفاعت ما به کسی که نماز را کوچک بشمارد، نخواهد رسید.

    بقیع همیشه گریان، امروز خورشید را در خود جای می‏دهد.

    درود بر تو ای ششمین پیام خدا بر زمین!
    امروز اشک‏های تمام عاشقان خاندان علی از ابرهای غمگین آسمان بقیع می‏ بارد و هر باربه یاد آن لحظه که زهر خصم را نوشیدی، جگرهامان به خون می‏ نشیند و با قلبی اندوهناک و دلهایی پر زغم نجوا می‏ کنیم:
    اِنّا تَوَجَّهْنا وَ اسْتَشْفَعْنا وَ تَوَسَّلْنا بِکَ اِلَی اللّه‏ ـ یا وَجیها عِنْدَ اللّه‏، اشفع لنا عند اللّه

    تلاوت صفحه 552 :

    قطره ای از دریای بیکران کلام الهی :

    آیه شماره 48  از سوره مبارکه اعراف
     وَ نادى‏ أَصْحابُ الْأَعْرافِ رِجالاً یَعْرِفُونَهُمْ بِسیماهُمْ قالُوا ما أَغْنى‏ عَنْکُمْ جَمْعُکُمْ وَ ما کُنْتُمْ تَسْتَکْبِرُونَ
    و اصحاب اعراف، مردانى (از دوزخیان را) که از سیمایشان آنها را مى ‏شناسند، صدا مى‏ زنند و مى ‏گویند: «(دیدید که) گردآورى شما (از مال و ثروت و آن و فرزند) و تکبّرهاى شما، به حالتان سودى نداد!»
    نکات تفسیری :

    1- در قیامت علاوه بر عذاب الهى، سرزنش‏هایى هم از انسان‏ها نصیب دوزخیان مى‏ شود. «قالوا ما اغنى عنکم...»
    2- مال، قدرت، دوستان و طرفداران، عامل نجات نیستند. «ما أغنى عنکم جمعکم» خود انسان نیز در قیامت به این حقیقت اعتراف مى‏ کند. «ما أغنى‏ عنّى مالیه»(حاقه/28)

    تلاوت صفحه 551 :

    قطره ای از دریای بیکران کلام الهی :

    آیه شماره 32  از سوره مبارکه اعراف
     قُلْ مَنْ حَرَّمَ زینَةَ اللَّهِ الَّتی‏ أَخْرَجَ لِعِبادِهِ وَ الطَّیِّباتِ مِنَ الرِّزْقِ قُلْ هِیَ لِلَّذینَ آمَنُوا فِی الْحَیاةِ الدُّنْیا خالِصَةً یَوْمَ الْقِیامَةِ کَذلِکَ نُفَصِّلُ الْآیاتِ لِقَوْمٍ یَعْلَمُونَ
    بگو: «چه کسى زینتهاى الهى را که براى بندگان خود آفریده، و روزی هاى پاکیزه را حرام کرده است؟!» بگو: «اینها در زندگى دنیا، براى کسانى است که ایمان آورده ‏اند؛ (اگر چه دیگران نیز با آنها مشارکت دارند؛ ولى) در قیامت، خالص (براى مؤمنان) خواهد بود.» این گونه آیات (خود) را براى کسانى که آگاهند، شرح مى‏ دهیم‏.
    نکات تفسیری :

    1- اصل در بهره‏ گیرى از زینت‏ها و طیّبات، مباح بودن است، مگر دلیلى خاص بر حرمت آنها باشد. «مَن حرّم»
    2- اسلام، هماهنگ با فطرت و آیین اعتدال است، به نیازهاى طبیعى پاسخ مثبت مى‏ دهد، آنچه را مفید است حلال مى‏ شمرد و از آنچه ضرر دارد نهى مى‏ کند. «مَن حرّم... أخرج لعباده»

    3- در بهره‏ بردارى از نعمت‏هاى دنیوى، مؤمن و کافر یکسانند، ولى کامیابى قیامت مخصوص مؤمنان است. « للّذین آمنوا خالصة یوم القیامة»

    تلاوت صفحه  550 :

    قطره ای از دریای بیکران کلام الهی :

    آیه شماره 31  از سوره مبارکه اعراف
     یا بَنی‏ آدَمَ خُذُوا زینَتَکُمْ عِنْدَ کُلِّ مَسْجِدٍ وَ کُلُوا وَ اشْرَبُوا وَ لا تُسْرِفُوا إِنَّهُ لا یُحِبُّ الْمُسْرِفینَ
    اى فرزندان آدم! زینت خود را به هنگام رفتن به مسجد، با خود بردارید! و (از نعمتهاى الهى) بخورید و بیاشامید، ولى اسراف نکنید که خداوند مسرفان را دوست نمى‏ دارد!
    نکات تفسیری :

    1- اسلام، هم به باطن نماز توجّه دارد، «فى صلاتهم خاشعون» [80] ، هم به ظاهر آن. «زینتکم عند کلّ مسجد» آرى، در اسلام، ظاهر و باطن، دنیا و آخرت بهم آمیخته است.
    2- زینت، اگر چه در نماز فردى هم ارزش است، اما در اجتماع و مسجد، حساب ویژه‏اى دارد. «عند کلّ مسجد»
    3- صرفه‏ جویى، محبوب خداوند است و بهره‏ گیرى از زینت و غذا باید دور از اسراف باشد. «ولا تسرفوا انّه لا یحبّ المسرفین»

    تلاوت صفحه 549 :

    قطره ای از دریای بیکران کلام الهی :

    آیه شماره 27  از سوره مبارکه اعراف
     یا بَنی‏ آدَمَ لا یَفْتِنَنَّکُمُ الشَّیْطانُ کَما أَخْرَجَ أَبَوَیْکُمْ مِنَ الْجَنَّةِ یَنْزِعُ عَنْهُما لِباسَهُما لِیُرِیَهُما سَوْآتِهِما إِنَّهُ یَراکُمْ هُوَ وَ قَبیلُهُ مِنْ حَیْثُ لا تَرَوْنَهُمْ إِنَّا جَعَلْنَا الشَّیاطینَ أَوْلِیاءَ لِلَّذینَ لا یُؤْمِنُونَ
    اى فرزندان آدم! شیطان شما را نفریبد، آن گونه که پدر و مادر شما را از بهشت بیرون کرد، و لباسشان را از تنشان بیرون ساخت تا عورتشان را به آنها نشان دهد! چه اینکه او و همکارانش شما را مى‏ بینند از جایى که شما آنها را نمى‏ بینید؛ (امّا بدانید) ما شیاطین را اولیاى کسانى قرار دادیم که ایمان نمى ‏آورند!
    نکات تفسیری :

    1- از تاریخ و سرنوشت دیگران عبرت بگیریم. «کما اخرج ابویکم»
    2- خود را بیمه شده و به دور از انحراف ندانیم، حضرت آدم که مسجود فرشتگان بود، با فریب شیطان از جایگاه خود دور شد. «أخرج أبویکم ...»
    3- شیطان تنها نیست، بلکه گروه و ایادى دارد. «انّه یراکم هو وقبیله» چنانکه در جاى دیگر مى‏ خوانیم: «و جنود ابلیس»
    4- چون شیطان را نمى ‏بینیم، از او غافل نباشیم و همیشه آماده باشیم. «لایفتننکم... لاترونهم» زیرا فریبندگى شیطان به خاطر ناپیدایى اوست.

    5 - سلطه‏ ى شیطان، به خاطر اعمال خود انسان است. «أولیاء للذین لایؤمنون»

    تلاوت صفحه 548 :

    قطره ای از دریای بیکران کلام الهی :

    آیه شماره 155  از سوره مبارکه انعام
      وَ هذا کِتابٌ أَنْزَلْناهُ مُبارَکٌ فَاتَّبِعُوهُ وَ اتَّقُوا لَعَلَّکُمْ تُرْحَمُونَ
    و این کتابى است پر برکت، که ما (بر تو) نازل کردیم؛ از آن پیروى کنید،و پرهیزگارى پیشه نمائید، باشد که مورد رحمت (خدا) قرار گیرید.
    نکات تفسیری :

    1- قرآن، تنها کتاب تئورى و نظرى نیست، بلکه کتاب سعادت و برنامه‏ ى عمل انسان است. «کتاب... فاتّبعوه»
    2- سعادت بشر در دو چیز است: اطاعت حقّ، اجتناب از باطل. «فاتّبعوه واتّقوا»
    3- خداوند، حجّت را بر مردم تمام کرده است. «کتاب انزلناه... أن تقولوا»

    تلاوت صفحه 547 :

    قطره ای از دریای بیکران کلام الهی :

    آیه شماره 27  از سوره مبارکه انعام
     وَ لَوْ تَرى‏ إِذْ وُقِفُوا عَلَى النَّارِ فَقالُوا یا لَیْتَنا نُرَدُّ وَ لا نُکَذِّبَ بِآیاتِ رَبِّنا وَ نَکُونَ مِنَ الْمُؤْمِنینَ
    کاش (حال آنها را) هنگامى که در برابر آتش (دوزخ) ایستاده ‏اند، ببینى! مى‏ گویند: اى کاش (بار دیگر، به دنیا) بازگردانده مى‏ شدیم، و آیات پروردگارمان را تکذیب نمى‏ کردیم، و از مؤمنان مى‏ بودیم!
    نکات تفسیری :

    1- کفّار هنگام عرضه بر آتش، وحشت‏ زده و ذلّت‏ بار ناله مى ‏زنند. «اذ وقفوا على النّار فقالوا» مراحل و مواقف قیامت متعدّد است، در بعضى از مراحل گنهکاران ناله مى ‏زنند و در بعضى مواقف مهر سکوت بردهانشان مى ‏خورد.
    2- تکذیب آیات الهى، موجب پشیمانى در آخرت است. «اذ وقفوا... فقالوا یا لیتنا»
    3- تا فرصت دنیا باقى است ایمان آوریم، چون در آخرت مجال برگشت نیست. «یا لیتنا نردّ» از آرزوها و حسرت‏هاى کافران در قیامت، برگشت به دنیا و ایمان و اطاعت است. «و لا نکذّب... و نکون من المؤمنین»

    تلاوت صفحه 546 :

    قطره ای از دریای بیکران کلام الهی :

    آیه شماره 82  از سوره مبارکه مائده
     لَتَجِدَنَّ أَشَدَّ النَّاسِ عَداوَةً لِلَّذینَ آمَنُوا الْیَهُودَ وَ الَّذینَ أَشْرَکُوا وَ لَتَجِدَنَّ أَقْرَبَهُمْ مَوَدَّةً لِلَّذینَ آمَنُوا الَّذینَ قالُوا إِنَّا نَصارى‏ ذلِکَ بِأَنَّ مِنْهُمْ قِسِّیسینَ وَ رُهْباناً وَ أَنَّهُمْ لا یَسْتَکْبِرُونَ
    بطور مسلّم، دشمن ترین مردم نسبت به مؤمنان را، یهود و مشرکان خواهى یافت؛ و نزدیکترین دوستان به مؤمنان را کسانى مى‏ یابى که مى‏ گویند: «ما نصارى هستیم»؛ این بخاطر آن است که در میان آنها، افرادى عالم و تارک دنیا هستند؛ و آنها (در برابر حق) تکبّر نمى‏ ورزند
    نکات تفسیری :

    1- با دشمنان اسلام و غیر مسلمانان، باید با هر یک برخوردى مناسب با رفتار خودشان شود. «اشدّ النّاس عداوة... اقربهم مودّة»

    2- دوستان و دشمنان خود را همراه با تحلیل صحیح و عوامل روحى و اجتماعى آنان بشناسیم. «اشدّ الناس عداوة... اقربهم مودةّ...»
    3- اگر علم و عبادت و اخلاق به هم پیوند خورد انسان حقّ ‏گرا مى‏ شود و تعصب را کنار مى‏ گذارد. «ذلک بانّ منهم قسیسین و رهبانا و انّهم لایستکبرون»
    4- اسلام تعصّب نابجا ندارد و از علماى سایر ادیان که خدا ترس و با انصاف باشند، منصفانه تمجید مى‏ کند. «ذلک بانّ منهم قسیسین و رهبانا و انّهم لایستکبرون

    تلاوت صفحه  545 :

    قطره ای از دریای بیکران کلام الهی :

    آیه شماره 67  از سوره مبارکه مائده
     یا أَیُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ ما أُنْزِلَ إِلَیْکَ مِنْ رَبِّکَ وَ إِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَما بَلَّغْتَ رِسالَتَهُ وَ اللَّهُ یَعْصِمُکَ مِنَ النَّاسِ إِنَّ اللَّهَ لا یَهْدِی الْقَوْمَ الْکافِرینَ
    اى پیامبر! آنچه از طرف پروردگارت بر تو نازل شده است، کاملاً (به مردم) برسان! و اگر نکنى، رسالت او را انجام نداده ‏اى! خداوند تو را از (خطرات احتمالى) مردم، نگاه مى‏ دارد؛ و خداوند، جمعیّت کافران (لجوج) را هدایت نمى‏ کند.
    نکات تفسیری :

    1- انتخاب رهبر اسلامى (امام معصوم) باید از سوى خداوند باشد. «بلّغ ما انزل الیک من ربّک»
    2- گاهى ابلاغ پیام الهى باید در حضور مردم و مراسم عمومى و با بیعت گرفتن باشد، ابلاغ ولایت با سخن کافى نیست، بلکه باید با عمل باشد. «و ان لم‏تفعل» به جاى «ان لم تبلغ»
    3 - عنصر زمان و مکان، دو اصل مهم در تبلیغ است. (با توجّه به اینکه این آیه در هجدهم ذى‏ الحجّه و در محل جدا شدن کاروان‏هاى حج نازل شد)

     

     

    تلاوت صفحه 544 :

    قطره ای از دریای بیکران کلام الهی :

     

    آیه شماره 55  از سوره مبارکه مائده
     إِنَّما وَلِیُّکُمُ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ وَ الَّذینَ آمَنُوا الَّذینَ یُقیمُونَ الصَّلاةَ وَ یُؤْتُونَ الزَّکاةَ وَ هُمْ راکِعُونَ
    سرپرست و ولىّ شما، تنها خداست و پیامبر او و آنها که ایمان آورده‏ اند؛ همانها که نماز را برپا مى‏ دارند، و در حال رکوع، زکات مى‏ دهند.
    نکات تفسیری :

    1- کسانى که اهل نماز و زکات نیستند، حقّ ولایت بر مردم را ندارند. «انّما ولیّکم اللَّه...» («انّما»، نشانه ‏ى انحصار ولایت در افراد خاصّ است)
    2 - براى توجّه به محرومان، نماز هم مانع نیست. «یؤتون الزکاة و هم راکعون» (آرى، فقیر نباید از جمع مسلمانان دست خالى برگردد.)
    3- هرگونه ولایت، حکومت و سرپرستى که از طریق خدا و رسول و امام نباشد، باطل است. «انّما ولیّکم اللَّه...» (کلمه «انّما» علامت حصر است)
    4 - توجّه به خلق براى خدا در حال نماز، با اقامه نماز منافات ندارد.«یؤتون الزکاة و هم راکعون»
    5- کارهاى جزئى (مثل انفاق انگشتر) نماز را باطل نمى‏ کند. «یقیمون الصلوة و یؤتون الزکاة و هم راکعون»

    دسته بندی ها

    حدیث هفته

    قساوت قلب

    امام على علیه السلام

    ما جَفَّتِ الدُّموعُ إلّا لقَسوةِ القلوبِ، وما قَسَتِ القلوبُ إلّا لِکَثْرةِ الذُّنوبِ

    چشم ها نخشکیدند، مگر بر اثر سختى دل ها، و دل ها سخت نشدند، مگر به سبب بسیارىِ گناهان

    علل الشرائع: ص 81 ح 1؛ دانشنامه قرآن و حدیث: ج14، ص164